«شناختن جایگاه درست اجزای کلام در زبان فارسی»

در جمله های غیر اسنادی:1- نهاد(فاعل)2- مفعول3- فعل غیر اسنادی

مثال:من دبیر ادبیّات را در هیچ خیابانی ندیدم.

من:نهاد(فاعل)/ دبیر ادبیّات:مفعول/ در هیچ خیابانی:متمم یا قید/ ندیدم:فعل غیر اسنادی

در جمله های اسنادی:1- نهاد(مسندالیه)2- مسند3- فعل اسنادی(است- بود- شد- گشت- گردید)

مثال:آسمان تهران به رنگ سراب است.

به:حرف اضافه/ رنگ:متمم/ به رنگ سراب:مسند

 «مسند:حرف اضافه+متمم(مضاف و مضاف الیه)»

 مثال:1- نعمتت بار خدایا،ز عدد بیرون است.

خداوندا،نعمت های تو از عدد(شمارش)بیرون است.

 2-    شکر انعام تو هرگز نکند شکر گزار.

شکرگزار، شکر نعمت های تو(را)هرگز(نمی تواند)بکند.

3- خبرت هست که مرغان سحر می گویند.

(آیا) تو خبر داری که مرغان سحر می گویند.

4-  اقرار کردند پیران کهن که بر آن جمله یاد ندارند.

پیران کهن(زنان و مردان سالخورده)، اقرار دادند(اعتراف کردند) که (سیلی) بر آن جمله(مانند آن)]را[ به یاد ندارند.

«ویژگی های نثر کهن فارسی»

1)جمله ها در آن بسیار کوتاه است.

2) فعل ها درمتن فراوان است.

3)تکرار فعل ها و برخی کلمه ها بر زیبا و خوش آهنگی متن می افزاید.

«جمله از نظر ساختمان»

1)ساده:جمله ای که تنها یک فعل در آن حضور دارد و معنی و مفهومش با همان فعل کامل شده و در پایانش علامات (نقطه) می نشیند.

2)غیر ساده:جمله ای است که مفهومش با یک فعل تکمیل نبوده و با حروف«رابط یا شرط» به جمله ی بعدی ارتباط پیدا می کند:

1) نوع اول:(جمله ی غیر ساده ی شرطی)

وقوع عملی در جمله ی دوم، مشروط به جمله ی قبلی است.

 مثال:اگر باران به کوهستان نبارد، به سالی دجله گردد خشک رودی.

مثال:اگر امروز موفق به مطاله ی کتابم نشوم در آزمون مشروط می شوم./اگر:حرف شرط

 اگر به خانه ی من آمدی/ برای من ای مهربان چراغ بیاور/ و یک دریچه که از آن به ازدحام کوچه ی خوش بخت بنگرم(فروغ)

به سراغ من اگر می آیید/ نرم و آهسته قدم بردارید/ مبادا که ترک بردارد/ چینی نازک تنهایی من.(سهراب)

2) نوع دوم:(غیر ساده ی ربطی)

در غیر ساده ی نوع دوم تنها با («و»-«که» و...) جمله ی اول به جمله ی دوم مربوط شده است.

مثال: دانش آموزان از کتاب فروشی های میدان انقلاب بازدید کردند و/که/تا،... کتاب سیب نقره ای ماه را خریدند/بخرند / ... .

مثال: من به کلاس وارد شدم و سلام دادم.

مثال: من معلم را دیدم که مطالعه می کرد.